Công văn 47199: Giảm trừ chi phí y tế, giáo dục khi tính thuế TNCN

Ngày 18/09/2026, Thuế thành phố Hà Nội ban hành Công văn 47199/HAN-QLDN5 để phổ biến cách thực hiện chính sách này. Tuy nhiên, không phải mọi hóa đơn bệnh viện, học phí hoặc khóa học đều mặc nhiên được trừ. Người nộp thuế cần kiểm tra đúng đối tượng, phạm vi chi phí, hạn mức và bộ chứng từ trước khi tự quyết toán. Từ ngày 01/07/2026, pháp luật thuế TNCN cho phép cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được giảm trừ chi y tế, giáo dục – đào tạo trước khi tính thuế.

Công văn 47199/HAN-QLDN5 quy định vấn đề gì?

Công văn 47199/HAN-QLDN5 là văn bản hướng dẫn, tuyên truyền thực hiện chính sách thuế trên địa bàn Hà Nội. Văn bản không tự tạo ra khoản giảm trừ mới, mà tổng hợp và hướng dẫn áp dụng các quy định tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP, Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Quyết định 697/QĐ-BYT.

Công văn tập trung vào ba nhóm chủ thể:

Doanh nghiệp, tổ chức sử dụng lao động cần phổ biến chính sách cho người lao động.

Cơ sở y tế, cơ sở giáo dục cần lập hóa đơn, chứng từ đúng quy định; cơ sở y tế còn phải cung cấp bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh.

Cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công cần thu thập hồ sơ và tự quyết toán nếu muốn áp dụng khoản giảm trừ.

Quy định về khoản giảm trừ y tế, giáo dục được áp dụng từ ngày 01/07/2026. Đây là mốc cần phân biệt với ngày 18/09/2026 – ngày ban hành Công văn 47199.

=> Xem chi tiết: 21 khoản miễn thuế TNCN

Ai được giảm trừ chi phí y tế và giáo dục?

Đối tượng được áp dụng là cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Khoản chi có thể dành cho:

Chính người nộp thuế; hoặc

Người phụ thuộc của người nộp thuế.

Việc một người là thân nhân chưa đương nhiên đồng nghĩa với việc mọi khoản chi cho người đó được chấp nhận. Hồ sơ cần chứng minh đây là người phụ thuộc của người nộp thuế theo quy định và hóa đơn, chứng từ phải thể hiện đúng thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc.

Cá nhân không cư trú không thuộc nhóm đối tượng được quy định tại khoản giảm trừ này.

Chi phí y tế nào được giảm trừ khi tính thuế TNCN?

Khoản chi y tế được xem xét giảm trừ là chi phí khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước và thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả.

Tổng mức giảm trừ tối đa đối với nhóm chi phí y tế là 23 triệu đồng trong một năm. Đây là mức giảm khỏi thu nhập chịu thuế, không phải số tiền thuế được hoàn trực tiếp.

Để được chấp nhận, cá nhân cần có:

Hóa đơn, chứng từ hợp pháp;

Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo mẫu do Bộ Y tế ban hành;

Thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc trên hóa đơn, chứng từ;

Chứng từ thể hiện phần chi phí thực tế do cá nhân tự chi trả.

Phần chi phí đã được bảo hiểm y tế, bảo hiểm thương mại, ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân khác thanh toán, tài trợ hay trả thay không được tiếp tục dùng để giảm trừ.

Ví dụ, tổng viện phí là 30 triệu đồng nhưng bảo hiểm thanh toán 18 triệu đồng, cá nhân thực trả 12 triệu đồng. Nếu khoản chi đáp ứng đầy đủ điều kiện và hồ sơ, số tiền đưa vào xem xét giảm trừ là phần cá nhân thực chi 12 triệu đồng, không phải toàn bộ 30 triệu đồng.

Chi phí giáo dục – đào tạo nào được giảm trừ?

Khoản chi giáo dục – đào tạo phải phát sinh tại cơ sở giáo dục – đào tạo trong nước. Tổng mức giảm trừ tối đa là 24 triệu đồng/năm.

Các khoản được nêu trong quy định gồm:

Học phí giáo dục mầm non;

Học phí giáo dục phổ thông;

Học phí giáo dục nghề nghiệp;

Học phí giáo dục đại học;

Chi phí học các kỹ năng chuyên môn khác tại cơ sở giáo dục – đào tạo.

Người nộp thuế cần lưu ý phạm vi này gắn với khoản học phí hoặc chi phí đào tạo tại cơ sở giáo dục – đào tạo. Các khoản như tiền ăn, xe đưa đón, đồng phục, thiết bị học tập, tiền nội trú, hoạt động ngoại khóa hoặc dịch vụ tự chọn không nên tự động cộng vào số giảm trừ nếu không có căn cứ xác định thuộc phạm vi được phép.

Tương tự chi phí y tế, khoản học phí đã được cơ quan, doanh nghiệp, ngân sách, học bổng hoặc tổ chức khác thanh toán không được tính giảm trừ lần thứ hai.

Hồ sơ giảm trừ chi phí y tế, giáo dục gồm những gì?

Một bộ hồ sơ nên được chuẩn bị theo từng người và từng khoản chi, tránh gom chứng từ rời rạc vào cuối năm.

Đối với chi phí y tế

Hóa đơn điện tử hợp pháp do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh lập;

Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo mẫu ban hành kèm Quyết định 697/QĐ-BYT;

Chứng từ thanh toán và tài liệu thể hiện phần bảo hiểm hoặc nguồn khác đã chi trả, nếu có;

Tài liệu chứng minh quan hệ người phụ thuộc, nếu chi phí phát sinh cho người phụ thuộc.

Theo hướng dẫn kỹ thuật của Bộ Y tế, trong một lượt khám chữa bệnh, cơ sở y tế lập một bảng kê lưu cùng hồ sơ bệnh án và một bảng kê cung cấp cho người bệnh. Vì vậy, người bệnh nên yêu cầu nhận bảng kê ngay khi hoàn tất thanh toán.

Đối với chi phí giáo dục – đào tạo

Hóa đơn, chứng từ hợp pháp của cơ sở giáo dục – đào tạo;

Chứng từ thanh toán;

Hồ sơ thể hiện người học và nội dung học phí hoặc chương trình đào tạo;

Tài liệu chứng minh quan hệ người phụ thuộc, nếu khoản chi dành cho người phụ thuộc.

Hóa đơn không có thông tin người mua hoặc chỉ ghi chung “bán cho người tiêu dùng” có thể không đủ điều kiện sử dụng cho mục đích quyết toán thuế. Khi thanh toán, cá nhân nên cung cấp đầy đủ họ tên, địa chỉ và số định danh cá nhân theo yêu cầu lập hóa đơn.

Vì sao người lao động phải tự quyết toán thuế?

Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP và hướng dẫn tại Công văn 47199, nếu trong kỳ tính thuế cá nhân phát sinh các khoản giảm trừ y tế, giáo dục và có yêu cầu áp dụng, cá nhân phải tự quyết toán thuế TNCN.

Điều này có nghĩa người lao động không thuộc trường hợp ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thay đối với năm có yêu cầu áp dụng khoản giảm trừ. Doanh nghiệp có thể hỗ trợ cung cấp chứng từ khấu trừ và dữ liệu thu nhập, nhưng người lao động là người trực tiếp lập, nộp hồ sơ quyết toán với cơ quan thuế.

Đây là điểm dễ bị bỏ sót. Nếu vẫn ủy quyền cho doanh nghiệp trong khi muốn yêu cầu giảm trừ y tế, giáo dục, hồ sơ có thể phải điều chỉnh lại.

Ba trường hợp không được tính trùng khoản giảm trừ

Pháp luật không cho phép một khoản chi được hưởng đồng thời nhiều cơ chế ưu đãi. Người nộp thuế cần loại trừ ba nhóm sau:

1. Khoản do nguồn khác thanh toán

Phần được ngân sách, bảo hiểm, doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân khác tài trợ, hỗ trợ hay trả thay không phải chi phí trực tiếp của người nộp thuế.

2. Khoản hỗ trợ không tính vào thu nhập chịu thuế

Một số khoản do người sử dụng lao động chi, như hỗ trợ khám chữa bệnh hiểm nghèo, học phí cho con của người lao động trong trường hợp nhất định hoặc đào tạo nâng cao trình độ phù hợp với công việc, có thể đã được xác định là khoản không tính vào thu nhập chịu thuế. Các khoản này không tiếp tục được đưa vào nhóm giảm trừ y tế, giáo dục.

3. Chi phí bệnh hiểm nghèo đã áp dụng cơ chế giảm thuế

Khoản chi y tế thuộc trường hợp đề nghị giảm thuế do bệnh hiểm nghèo theo Điều 40 Nghị định 253/2026/NĐ-CP không được đồng thời tính vào khoản giảm trừ tại Điều 49.

Cách xác định số tiền giảm trừ

Số tiền được giảm trừ cần xác định theo nguyên tắc: lấy số thực tế cá nhân trực tiếp chi trả, sau khi loại trừ phần được hoàn trả hoặc hỗ trợ, nhưng không vượt hạn mức của từng nhóm.

Có thể hình dung như sau:

Chi phí y tế được giảm trừ = phần chi đủ điều kiện cá nhân thực trả, tối đa 23 triệu đồng/năm.

Chi phí giáo dục được giảm trừ = phần chi đủ điều kiện cá nhân thực trả, tối đa 24 triệu đồng/năm.

Khoản giảm trừ làm giảm thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế. Số thuế thực tế giảm phụ thuộc vào thu nhập tính thuế và bậc thuế của cá nhân, không bằng toàn bộ số chi phí được giảm trừ.

Doanh nghiệp và người lao động nên triển khai thế nào?

Đối với doanh nghiệp

Doanh nghiệp nên thực hiện bốn việc:

1. Phổ biến chính sách cho người lao động, nêu rõ đây là khoản giảm trừ khi tự quyết toán.
2. Hướng dẫn người lao động lấy hóa đơn đúng thông tin ngay tại thời điểm thanh toán.
3. Cấp chứng từ khấu trừ và xác nhận thu nhập kịp thời cho người tự quyết toán.
4. Tách bạch khoản doanh nghiệp hỗ trợ với khoản người lao động tự chi để tránh tính trùng.

Doanh nghiệp không nên tự đưa toàn bộ hóa đơn do người lao động gửi vào bảng lương để giảm khấu trừ hàng tháng nếu chưa có quy trình và căn cứ áp dụng phù hợp.

Đối với người lao động

Người lao động nên lập một bảng theo dõi gồm ngày thanh toán, tên người sử dụng dịch vụ, cơ sở cung cấp, số hóa đơn, tổng chi phí, phần bảo hiểm chi trả và phần tự trả. Cuối năm, hồ sơ được đối chiếu theo từng nhóm y tế và giáo dục trước khi lập quyết toán.

Những nhầm lẫn thường gặp

“Có hóa đơn là được trừ”: Sai. Khoản chi còn phải đúng phạm vi, đúng đối tượng, không do nguồn khác chi trả và không vượt hạn mức.

“Được giảm 23 triệu đồng tiền thuế”: Sai. Đây là mức tối đa giảm khỏi thu nhập chịu thuế đối với chi phí y tế.

“Mọi khóa học đều được trừ”: Chưa chính xác. Cần xem cơ sở đào tạo, nội dung khoản thu và hóa đơn thực tế.

“Doanh nghiệp quyết toán thay vẫn được”: Không phù hợp nếu cá nhân yêu cầu áp dụng khoản giảm trừ này; cá nhân phải tự quyết toán.

“Phiếu thu bệnh viện là đủ”: Chưa đủ theo hướng dẫn; chi phí y tế cần hóa đơn, chứng từ hợp pháp và bảng kê chi phí khám chữa bệnh theo mẫu.

Câu hỏi thường gặp

Học phí của con có được giảm trừ không?

Có thể được xem xét nếu con là người phụ thuộc, khoản học phí phát sinh tại cơ sở giáo dục – đào tạo trong nước, có hóa đơn chứng từ đúng thông tin, do người nộp thuế trực tiếp chi trả và đáp ứng các điều kiện khác.

Khám tại bệnh viện tư có được giảm trừ không?

Quy định không loại trừ cơ sở tư nhân, nhưng khoản chi phải phát sinh tại cơ sở y tế trong nước, thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả và có đủ hóa đơn cùng bảng kê theo mẫu.

Hóa đơn đứng tên người phụ thuộc có sử dụng được không?

Quy định cho phép hóa đơn, chứng từ thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc. Người nộp thuế vẫn cần lưu hồ sơ chứng minh quan hệ và điều kiện của người phụ thuộc.

Chi phí phát sinh trước ngày 01/07/2026 có được áp dụng không?

Quy định mới về khoản giảm trừ này được áp dụng từ ngày 01/07/2026. Đối với khoản chi trước thời điểm đó, người nộp thuế không nên tự áp dụng hồi tố nếu không có hướng dẫn riêng của cơ quan có thẩm quyền.

Công văn 47199 giúp doanh nghiệp và người lao động nhận diện rõ hồ sơ cần chuẩn bị để áp dụng khoản giảm trừ chi phí y tế, giáo dục khi tính thuế TNCN. Quyền lợi này chỉ được thực hiện khi khoản chi đúng phạm vi, có hóa đơn chứng từ hợp pháp, không được nguồn khác thanh toán và cá nhân trực tiếp tự quyết toán thuế.

Việt Long hỗ trợ rà soát chứng từ, xác định khoản chi đủ điều kiện và hoàn thiện hồ sơ quyết toán thuế TNCN cho người lao động, chuyên gia và doanh nghiệp. Việc kiểm tra sớm trước mùa quyết toán giúp hạn chế thiếu hóa đơn, sai thông tin người mua hoặc tính trùng khoản đã được bảo hiểm và doanh nghiệp thanh toán.