Doanh nghiệp mất khả năng thanh toán: Khi nào nên làm thủ tục phá sản?

Doanh nghiệp ngừng kinh doanh nhưng vẫn còn nợ thuế, nợ lương, nợ ngân hàng hoặc nợ nhà cung cấp thường không thể thực hiện thủ tục giải thể theo cách thông thường. Trong trường hợp này, doanh nghiệp cần đánh giá chính xác khả năng thanh toán để lựa chọn phương án phục hồi, tái cấu trúc hoặc thực hiện thủ tục phá sản. Vậy doanh nghiệp mất khả năng thanh toán cần đánh giá phương án như thế nào? Hãy cùng theo dõi qua bài viết sau nhé!

Doanh nghiệp mất khả năng thanh toán là gì?

Theo Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/03/2026, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ sau 06 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán.

Pháp luật căn cứ vào việc không thanh toán nợ đến hạn trong thời gian luật định, không chỉ dựa vào báo cáo lỗ hay tài sản trên sổ sách.

Như vậy, mất khả năng thanh toán không đồng nghĩa doanh nghiệp đã phá sản. Phá sản là tình trạng pháp lý được xác lập bằng quyết định của Tòa án.

Dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp cần đánh giá khả năng 

Doanh nghiệp nên tiến hành rà soát pháp lý và tài chính khi xuất hiện nhiều dấu hiệu sau:

Nợ lương, bảo hiểm xã hội, thuế, khoản vay hoặc công nợ nhà cung cấp kéo dài.

Dòng tiền liên tục âm; doanh thu không đủ chi phí vận hành tối thiểu.

Chủ nợ đòi nợ, khởi kiện, yêu cầu thi hành án hoặc đề nghị mở thủ tục phá sản.

Tài khoản bị cưỡng chế, phong tỏa hoặc tài sản bảo đảm có nguy cơ bị xử lý.

Doanh nghiệp phải vay mới trả nợ cũ nhưng không có nguồn thu bền vững.

Doanh nghiệp cần lập bảng tuổi nợ, xác định ngày đến hạn, đối chiếu chứng từ và đánh giá dòng tiền thực tế.

Khi nào doanh nghiệp mất khả năng thanh toán nên làm thủ tục phá sản?

Doanh nghiệp nên cân nhắc thủ tục phá sản khi xuất hiện các yếu tố sau:

Khoản nợ đã quá hạn trên 06 tháng và chưa được thanh toán: Đây là dấu hiệu pháp lý trọng tâm. Doanh nghiệp cần kiểm tra hợp đồng, đối chiếu công nợ và thỏa thuận gia hạn để xác định đúng ngày đến hạn.

Không còn phương án phục hồi có tính khả thi: Nếu không còn đơn hàng, không thể huy động vốn, tài sản tạo doanh thu đã ngừng hoạt động và chủ nợ không chấp thuận cơ cấu nợ, việc kéo dài có thể làm nợ tăng thêm.

Không thể giải thể do chưa thanh toán hết nghĩa vụ: Doanh nghiệp chỉ được giải thể khi bảo đảm thanh toán hết nợ và nghĩa vụ tài sản khác. Do đó để thực hiện thủ tục giải thể, doanh nghiệp cần thực hiện thanh toán hết các khoản nợ lương, bảo hiểm, ngân hàng hoặc nhà cung cấp,…

Sức ép từ nhiều chủ nợ làm việc thanh toán riêng lẻ không còn hiệu quả: Khi nhiều chủ nợ đồng thời yêu cầu thanh toán, thủ tục tư pháp tạo khuôn khổ để xác định tài sản, nghĩa vụ và xử lý quyền lợi các bên theo pháp luật.

Việc tiếp tục hoạt động có nguy cơ làm giảm giá trị tài sản: Nếu chi phí duy trì lớn hơn doanh thu, việc tiếp tục hoạt động có thể làm phát sinh nợ mới và giảm giá trị tài sản.

Người có nghĩa vụ nộp đơn đã xuất hiện căn cứ theo luật: Trong một số trường hợp, người quản lý hoặc người đại diện còn phải lưu ý nghĩa vụ nộp đơn. Chủ thể, thời điểm và trách nhiệm cần được xác định theo hồ sơ cụ thể.

Khi nào chưa nên vội chọn phá sản?

Phá sản chưa chắc là lựa chọn phù hợp nếu doanh nghiệp vẫn còn khả năng phục hồi thực tế. Có thể ưu tiên đánh giá phương án phục hồi hoặc tái cơ cấu khi:

Doanh nghiệp còn thị trường, hợp đồng và hoạt động tạo dòng tiền.

Khó khăn chỉ mang tính tạm thời do khoản phải thu chưa về đúng hạn.

Chủ nợ có khả năng chấp thuận gia hạn, giảm lãi hoặc điều chỉnh lịch trả nợ.

Nhà đầu tư hoặc thành viên có cam kết góp vốn và chứng minh được nguồn tiền.

Tài sản cốt lõi vẫn vận hành hiệu quả, giá trị doanh nghiệp khi tiếp tục hoạt động cao hơn khi thanh lý.

Có phương án phục hồi cụ thể, đo lường được và được các bên liên quan ủng hộ.

Luật Phục hồi, phá sản 2025 tách phục hồi thành cơ chế độc lập, ưu tiên cứu doanh nghiệp còn khả năng hoạt động. Tuy nhiên, kế hoạch phải xác định được nguồn tiền, thời hạn và rủi ro thực hiện.

Phá sản hay giải thể: doanh nghiệp nên chọn hướng nào?

Doanh nghiệp có đủ nguồn thanh toán có thể xem xét giải thể. Doanh nghiệp không thể trả nợ trong thời gian luật định cần đánh giá hướng phục hồi, phá sản.

Checklist trước khi quyết định làm thủ tục phá sản

Người quản lý nên chuẩn bị tối thiểu các thông tin sau:

Danh sách chủ nợ, số nợ, ngày đến hạn và tài sản bảo đảm.

Công nợ thuế, lương, bảo hiểm xã hội và quyền lợi người lao động.

Số dư tiền, khoản phải thu và dòng tiền dự kiến 06–12 tháng.

Danh mục tài sản, tình trạng pháp lý và giá trị có thể thu hồi.

Tranh chấp, vụ kiện, hồ sơ thi hành án và giao dịch lớn gần đây.

Khả năng cơ cấu nợ, huy động vốn so với chi phí duy trì hoạt động.

Không nên tẩu tán tài sản, che giấu hồ sơ, lập giao dịch giả hoặc thanh toán tùy tiện. Các hành vi này có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý.

Ví dụ tình huống thực tế

Công ty A nợ nhà cung cấp 3 tỷ đồng đã quá hạn 08 tháng, nợ bảo hiểm xã hội và không còn tiền trong tài khoản. Doanh nghiệp vẫn có máy móc nhưng máy đã ngừng vận hành; các hợp đồng mới chưa được ký và nhà đầu tư từ chối góp thêm vốn.

Nếu định giá tài sản, dự báo dòng tiền và đàm phán đều cho thấy không thể phục hồi, Công ty A nên sớm đánh giá việc yêu cầu mở thủ tục phá sản. Nếu có hợp đồng chắc chắn tạo dòng tiền và chủ nợ đồng ý giãn nợ, phương án phục hồi vẫn nên được xem xét.

Xem chi tiết: Thủ tục phá sản doanh nghiệp: Quy trình và hồ sơ cần chuẩn bị để biết chủ thể có quyền, nghĩa vụ nộp đơn, cơ quan tiếp nhận và trình tự xử lý.

Xem thêm: Dịch vụ tư vấn hồ sơ phá sản doanh nghiệp

Xem thêm: Dịch vụ giải thể công ty doanh nghiệp

Câu hỏi thường gặp về doanh nghiệp mất khả năng thanh toán

Doanh nghiệp thua lỗ có bắt buộc phá sản không?

Doanh nghiệp thua lỗ không bắt buộc phải phá sản. Thua lỗ là kết quả kinh doanh. Doanh nghiệp mất khả năng thanh toán được xác định theo việc không thực hiện nghĩa vụ thanh toán nợ đến hạn trong thời gian luật định.

Có tài sản nhưng thiếu tiền mặt thì có mất khả năng thanh toán không?

Doanh nghiệp có tài sản nhưng thiếu tiền mặt thì không được xem là doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Việc có tài sản trên sổ sách không tự loại trừ tình trạng mất khả năng thanh toán nếu doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ sau 06 tháng kể từ ngày đến hạn.

Làm thủ tục phá sản có đương nhiên được xóa toàn bộ nợ không?

Khi doanh nghiệp làm thủ tục phá sản không có nghĩa là doanh nghiệp được xoá toàn bộ nợ. Bởi các khoản nợ và tài sản được xem xét, xử lý theo quy định pháp luật, quyết định của Tòa án và tình trạng cụ thể của từng nghĩa vụ.